Ik had besloten om mijn nieuwe ochtendroutine aan te houden. Die paste ik al anderhalve, misschien wel twee maanden toe. Het betekent vroeger opstaan dan de rest: half zeven. Direct naar de woonkamer, yogamat uitrollen.
Soms begin ik met een kwartier Wim Hof-ademhaling, soms ga ik direct in yoga. Uiteindelijk heb ik zo een halfuur voor mezelf. De afgelopen tijd ging dit hartstikke goed, ook al vond ik discipline soms lastig. Maar nu? Nu zat het erin.
Ik begon met mijn ademhalingsoefening. Wat fijn om echt lucht binnen te krijgen. Zonder dat ik er daarna weer een damper overheen gooi. Dit hield ik mezelf natuurlijk voor.
De instructie luidt: begin de dag met een glas warm water.
Voor mij niet heel nieuw, want ik drink vaak warm water met vitaminen. Maar nu moest het puur zijn. Dit helpt het darmsysteem op gang, zodat je geen last krijgt van obstipatie. Elke roker kent het fenomeen: ’s ochtends koffie of thee, gevolgd door een sigaret of dampje, en de stoelgang volgt direct.
Ik was best bang voor die eerste dag. Zou ik wel naar de wc kunnen, of zou ik met buikpijn rondlopen? Eerlijk is eerlijk: meneer van de cursus had gelijk. Warm water gedronken en alles werkte prima. Geen probleem.
Maar deze dag… Oh my god. What a day.
Hoe vaak ik niet aan dampen heb gedacht. Mijn hoofd was er continu mee bezig. Dat stemmetje die het heel dramatisch maakt dat ik nu niet damp. Ik dacht steeds aan wat ik gisteren had mee gekregen. Maak die sigaret niet zo belangrijk! Voor mij dus: Maak die damper niet zo belangrijk…
Ik ging even op de bank liggen, pffff ik voel me uitgeput. “Ik ben zo moe,”! “ik moet gewoon echt even blijven liggen.”
Niet voor lang.
Wij staan dit weekend, tijdens Museumnacht op 7 november 2026, in Museum Van Loon. Met een eigen kamer. Een prachtige plek voor de chocolade van mijn man. Hij is chocolatier dit evenement zouden we samen doen. Het voelde heel spannend omdat we geen idee hadden hoe dit zou gaan.
Normaal neem ik de regie, de controle. Maar die kon ik nu echt niet nemen, want ik was gestopt. Het enige waar ik controle over had, was hoe ik voor mezelf kon blijven staan. Dus liet ik het aan mijn man over. Hij regelde de productie. Vanaf de bank riep ik nog wat tips: “Vergeet dit niet, vergeet dat niet.” En dan was hij weer weg.
Toen mochten we gaan kijken naar de kamer. We hadden alleen maar gehoord hoe deze eruit zou zien. Mijn man zei: “Laten we nu gaan.” Dan weten we hoe of wat.
Oh my god, dacht ik. Hoe ga ik dit doen? Ik moest opstaan. Samen op de scooter.
Eenmaal achterop was het eigenlijk een heerlijk moment. Ik hoefde even niks te doen. Nergens over na te denken. Ik voelde de koude wind op mijn gezicht, de warmte van mijn man tegen mijn buik en ik dacht: ik laat me meevoeren. Ik vaar op de energie die zich vandaag aandient.
In het museum was ik verbijsterd. Het was een prachtige ruimte, doordrenkt van geschiedenis. Denk aan de tijd van slavernij en plantages. De begeleiding droeg zoveel liefde voor dit museum… Ik kon alles voelen. Het voelde als een wereld in een huis. Prachtig om mee te maken, om te zien en om hier iets te mogen tonen van de liefde die wij voelen voor ons werk.
Terug thuis keek ik er naar uit, maar de angst bleef: hoe ga ik dat straks doen in het museum zonder damper? Besef je wel? In alles wat ik deed, speelde die damper een rol. Hij heeft zoveel rollen aangenomen in mijn leven. Dat het moeilijk in te denken was om iets te ondernemen zonder mijn damper.
Wat deed ik de rest van de dag? Slapen. Ik viel gewoon om. Niet omdat ik wilde slapen, maar omdat mijn lijf het eiste. Ik was zo vermoeid dat ik dacht: dit is toch niet normaal? What’s going on?
Voor iedereen die dit leest en ook stopt: Ik heb begrepen dat deze vermoeidheid best normaal is omdat Roken schijnenergie geeft, maar je uiteindelijk leeg zuigt. Of het echt zo? Geen idee maar het voelde als waarheid. En na dertig jaar roken, haalde ik die schade nu in.
Op deze dag drong het tot me door: Nyaki, je bent drieënveertig. Je hebt dertig jaar gerookt. Dat betekent dat je slechts dertien jaar niet hebt gerookt. Je hebt meer jaren als roker geleefd dan als niet-roker.
De vraag is dus: wie ben ik zonder damper? Wie ben ik zonder sigaret? Wie ben ik zonder het rookgordijn?
Waarom begon ik eigenlijk zo jong?
Ik reisde terug in mezelf, in mijn herinnering. Voorheen werd de reis vaak onderbroken zodra ik weer een sigaret opstak; misschien wilde ik niet kijken. Maar nu realiseerde ik me: ik begon toen ik dertien was. wow. hij kwam binnen.
Dat was de tijd dat mijn ouders net gescheiden waren, ik me onveilig voelde en tegelijkertijd de moeder rol op me nam. Het was de tijd waarin ik in conflict raakte met mijn stiefvader. Hij had me geadopteerd toen ik één was, maar op mijn dertiende brak er iets. Ik was niet meer welkom.
Het eerste wat ik rookte was een jointje samen met m’n vriendin. Om dit te draaien hadden we sigaretten nodig. Zo ben ik aan de sigaretten geraakt. Toen ging ik roken.
Ik heb waarschijnlijk heel wat weggedrukt met roken. Daardoor werd de sigaret meer dan nicotine: maar een allesomvattend moment van rust en begrip, iets waar ik op kon vertrouwen. Het stelde me niet teleur. In een gezin waar iedereen rookte smaakte mijn eerste sigaret niet vreemd. Die herkende ik.
De sigaret werd eigenlijk mijn beste vriendin. Ze was er altijd. Ik hoefde alleen geld te vinden om haar te kopen.
Terug naar Dag 0.
Terwijl ik naar de cursus reed, vertelde ik dit aan mijn man. Dit speelde zich allemaal in mijn hoofd af. Onderweg reed ik langs de begraafplaats van mijn stiefvader, die recent was overleden. Ik zei: “Misschien staat dit met elkaar in verbinding. Misschien mag ik dit nu afsluiten, omdat hij er fysiek niet meer is.”
Bij de cursus aangekomen, kreeg ik een mail van mijn broer over de afhandeling van het overlijden. Hoe kan het precies zo samenvallen? Voor mij waren het tekenen. This is the right moment.
Terug naar Dag 1.
Ik heb kapot veel geslapen. Als ik in slaap viel, zonk ik zo diep weg dat het leek alsof mijn hart niet meer klopte. Raar gevoel. Dan werd ik plotseling wakker: boem. Wat gebeurt hier?
De hele tijd hoorde ik een stem in mijn hoofd: Vertrouw. Alles komt goed.
Ik werd er een beetje bang van, maar ik deed het. Ik vertrouwde. Ik vroeg mijn kinderen en partner: “Kunnen jullie mij bijstaan?” Want ik voelde me vreemd. Ik had echte afkickverschijnselen. Om hier doorheen te komen, had ik rust nodig. Niet teveel prikkels. Gewoon rust.
En die kreeg ik.
